Ontruimen: de kracht van…

Een aantal weken geleden hadden de bewoners van Someren-Heide ruim een week last van de stank van een moeilijk te bestrijden brand in een recyclingbedrijf van autobanden. Zo op de mediaberichten afgaand moet dat niet prettig geweest. De concentratie van gevaarlijke stoffen mag dan wel beneden de voorlichtingswaarde liggen, maar langdurige blootstelling aan rook is nooit goed voor de gezondheid.

Bij dit soort (langdurige) incidenten wordt snel de vraag gesteld of bewoners van het effectgebied niet moeten worden geëvacueerd vanwege gezondheidsrisico’s als gevolg van de rook of stank. Binnen de crisisorganisatie, in de media of in de maatschappij is evenzo dan een volgend onderwerp: moeten we daar niet een noodverordening voor maken? Wij kijken altijd vol belangstelling naar deze discussie. We mailen, appen of bellen met elkaar om soms onze verwondering te uiten, maar vooral om duidelijkheid te krijgen wat de argumenten zijn voor bepaalde besluiten van een crisisorganisatie. Op afstand ontbreekt het vaak de context, zodat het voor ons als buitenstaanders vooral giswerk wordt.

Dat gebeurde ook bij deze brand. Er is binnen de crisisorganisatie overwogen een deel van het dorp te evacueren. Dan zijn wij enerzijds direct nieuwsgierig naar de argumenten om te evacueren en anderzijds hoe men dat denkt te bereiken. Want willen mensen wel weg? En wat als ze niet weg willen, wat doe je dan?

We merken dat te vaak alleen wordt gedacht aan de noodbevoegdheden van een burgemeester. Op de website van het Genootschap van Burgemeesters (NGB) is een duidelijke uitleg te vinden over deze noodbevoegdheden. Kern van de maatregelen is dat maatregelen niet verder mogen strekken dan strikt noodzakelijk is (proportionaliteit) en minder ingrijpende bevoegdheden tekortschieten (subsidiariteit). Bovendien moet er sprake zijn van buitengewone omstandigheden. Op basis van een noodbevel kan men een gebied evacueren en mensen verplichten zich van de openbare weg te verwijderen naar een plek buiten het gebied. Echter mensen zijn niet te verplichten hun huis te verlaten. Vanwege het woonrecht van burgers (artikel 8 EVRM) is een  (indvidueel) evacuatiebevel geen optie.

Overigens is dan nog te grijpen naar de Wet verplaatsing bevolking. Uit 1952 nota bene! Het doel van deze wet is om bij oorlog(sgevaar) en daaraan verwante of daarmee verband houdende buitengewone omstandigheden, regels te stellen voor het verplaatsen van de bevolking. De ministers kunnen een (deel van een) gebied vragen te ontruimen vanwege de veiligheid van de bevolking. Een zware maatregel die ernstige inbreuk kan maken op verschillende grondrechten. Om deze maatregel in werking te laten treden gaat er de nodige tijd verloren, aangezien er zelfs een Koninklijk besluit nodig is. En dat kost de nodige tijd. Dat is daarom niet waar het volgens ons over moet gaan: het oplossen van dit probleem met enkel de formele noodbevoegdheden.

Alleen met de inzet van noodbevoegdheden kom je er niet. Natuurlijk, om ervoor te zorgen dat niemand zich in de openbare ruimte begeeft volstaat een noodverordening. Maar uit huis halen zoals – opvallend vaak – wordt bedacht, dat mag niet. De kracht zit niet in het uitreiken van de schriftelijke instructies: u zult moeten evacueren! Nee de kracht zit in de boodschap. Maak de inwoners bewust van de risico’s als ze thuisblijven. Wat betekent dagen in de rook voor de gezondheid van de inwoners? Wat betekent het als het hoogwater toch komt? Laat de inwoners dan weten dat de hulpdiensten niet alle aandacht voor het redden van deze thuisblijvers zullen hebben, mocht het toch misgaan. Mocht je zeker willen weten dat deze vorm van risicocommunicatie bij hen overkomt laat ze dan een formulier waarin dit staat ondertekenen dat ze het gelezen en begrepen hebben.

De ervaring leert dan: veel bewoners gaan alsnog “vrijwillig” vertrekken. Natuurlijk is altijd een groep die willens en wetens het risico neemt. Ook goed, maar dan weet je dat ze zijn gewaarschuwd. En een gewaarschuwd mens telt voor twee!

Dit artikel is door Eric Seugling en mij geschreven, en gepubliceerd op Eric zijn LinkedIn blog.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Related post

Evaluatie Bestuurlijke informatievoorziening

Het onderzoek naar de bestuurlijke informatievoorziening rondom de incident bij Chemelot op 9 november 2015 is openbaar. Dit was het aanvankelijk niet. Het rapport is te vinden op de site van[...]

E-zine preparatie nafase

Ik heb al eerder een verslag geschreven van de workshop "Wees Voorbereid". Een workshop die ik samen met Eric Seugling heb gegeven op de Landelijke themadag preparatie nafase. Nu is er ook een[...]

De nafase staat niet op zich zelf….

Vanmiddag stond de Landelijke themadag preparatie nafase op het programma, met als thema “voorbereiden op de nafase van rampen en crises”. Samen met Eric Seugling ben ik gevraagd om een van de[...]